Flash Μέρος Α: Βασικές έννοιες.

Το πρόγραμμα Flash της Macromedia και πλέον της Adobe είναι ένα κορυφαίο πρόγραμμα για επεξεργασία διανυσματικών γραφικών και animation. Το Flash είναι ένα εργαλείο το οποίο προτιμάται για την δημιουργία περιεχομένου το οποίο προορίζεται για το WEB. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα αρχεία του Flash είναι πολύ μικρά στο μέγεθος. Το Flash καταφέρνει κάτι τέτοιο μιας και χρησιμοποιεί διανυσματικά γραφικά (vector graphic). Τα διανυσματικά γραφικά χρησιμοποιούν σημαντικά λιγότερη μνήμη και αποθηκευτικό χώρο σε σχέση με τα ψηφιογραφικά γραφικά (bitmap graphics) διότι σε σχέση με τα τελευταία που κάθε pixel της εικόνας αναπαριστάται από ξεχωριστό κομμάτι πληροφορίας τα πρώτα αποθηκεύονται με χρήση μαθηματικών φορμών. Για να φτιάξετε μια εφαρμογή στο Flash, δημιουργείτε γραφικά μέσω μιας εργαλειοθήκης που δίνει το ίδιο το Flash ή μπορείτε να εισάγετε επιπρόσθετα στοιχεία πολυμέσων μέσα στα αρχεία σας. Στην συνέχεια ορίζετε πως και που θέλετε να χρησιμοποιήσετε αυτά τα στοιχεία για να φτιάξετε την εφαρμογή που έχετε στο μυαλό σας. Τα αρχεία που δημιουργούμε με το Flash αποκαλούνται ταινίες (movies) και έχουν την επέκταση .fla, ενώ τα εκτελέσιμα αρχεία του Flash, αυτά δηλαδή που θα εμφανισθούν ενσωματωμένα σε μια ιστοσελίδα στο Internet ή θα μπορούν να τρέξουν σαν αυτόνομες εφαρμογές, έχουν επέκταση .swf.

Περιβάλλον εργασίας του Flash.

Αρχική σελίδα

Όταν ανοίξετε για πρώτη φορά το Flash εμφανίζεται η αρχική σελίδα. Η αρχική σελίδα εμφανίζεται σαν προθάλαμος του βασικού παραθύρου του προγράμματος και παρέχει εύκολη πρόσβαση στις πιο συνηθισμένες ενέργειες.

Η αρχική σελίδα αποτελείται από τις εξής τέσσερις περιοχές:
Open a Recent Item: Μας επιτρέπει να ανοίγουμε τα πιο πρόσφατα αρχεία. Επιπλέον μπορείτε να εμφανίσετε το παράθυρο ανοίγματος αρχείου (Open File dialog box) κάνοντας κλικ στο εικονίδιο  

Open. Create New: Δίνει μια λίστα με όλους τους διαφορετικούς τύπους αρχείων που μπορείτε να φτιάξετε με το Flash. Όπως για παράδειγμα Flash documents και ActionScript files. Μπορείτε εύκολα να δημιουργήσετε ένα καινούργιο τύπο αρχείου κάνοντας κλικ με το ποντίκι πάνω στον επιθυμητό τύπο. Ο τύπος αρχείου που θα μας απασχολήσει στις δραστηριότητες αυτού του κεφαλαίου είναι ο Flash document.
Create from Template: Δίνει μια λίστα από πρότυπα (templates) που χρησιμοποιούνται περισσότερο για μια πιο οργανωμένη και εύκολη δημιουργία ενός Flash αρχείου.
Extend: Παρέχεται σύνδεσμος στο website της Macromedia, στο οποίο μπορείτε να κατεβάσετε βοηθητικές εφαρμογές, και σχετικές ενημερώσεις. Επιπλέον στη αρχική σελίδα παρέχετε και βοήθεια πάνω στο Flash. Μπορείτε να κάνετε μια περιπλάνηση και να δείτε τα βασικά στοιχεία από τα οποία αποτελείτε το πρόγραμμα. Εάν θέλετε να μην παρουσιάζεται η αρχική σελίδα όταν τρέχετε κάθε φορά το Flash μπορείτε να κάνετε αριστερό κλικ στο τετραγωνάκι αριστερά του πεδίου Don’t Show Again. Σε αυτό το σημείο επιλέξτε από το πεδίο Create New την επιλογή Flash document για να εξετάσουμε το παράθυρο εργασίας του Flash.

Αρχική Σελίδα Flash

Περιβάλλον εργασίας του Flash

Το παράθυρο του Flash αποτελείται κυρίως από τα εξής στοιχεία: Την σκηνή (stage), στην οποία εμφανίζονται τα περιεχόμενα της ταινίας, το πάνελ ιδιοτήτων (properties panel), μέσου του οποίου γίνετε η επεξεργασία των στοιχείων της ταινίας και το διάγραμμα ροής χρόνου (timeline), το οποίο ελέγχει την τοποθέτηση των περιεχομένων στο χρόνο και στο χώρο. Για να δούμε τα πιο βασικά στοιχεία του περιβάλλοντος εργασίας του Flash κλείστε όλα τα πάνελ εκτός από αυτά τα τρία συν το πάνελ της εργαλειοθήκης που θα το χρησιμοποιήσουμε στην συνέχεια για να σχεδιάσουμε γραφήματα. Το περιβάλλον εργασίας  πρέπει να μοιάζει με αυτό της εικόνας:

Σκηνικό (Stage) 

Η μεγάλη λευκή περιοχή στο κέντρο της οθόνης καλείτε σκηνικό. Κάθε στιγμή, η σκηνή εμφανίζει τα περιεχόμενα ενός συγκεκριμένου frame (περιγράφονται παρακάτω). Στην περίπτωση μας όμως που έχουμε να κάνουμε με ένα καινούργιο αρχείο, δεν έχουμε δημιουργήσει ακόμα περιεχόμενα για αυτό το λόγο η σκηνή είναι άδεια. Το σκηνικό λειτουργεί παρόμοια με το σκηνικό ενός θεάτρου, δηλαδή έχει τον εξοπλισμό που χρειάζεται καθώς και τους ηθοποιούς που θα αναλάβουν ρόλους. Όλη η δράση μιας ταινίας του Flash λαμβάνει χώρα στο σκηνικό. Κάθε καινούργια ταινία ξεκινάει αρχικά με μία σκηνή, με όνομα Scene1, και μπορούμε να προσθέσουμε στην πορεία όσες σκηνές θέλουμε, κάτι αντίστοιχο δηλαδή με τα θεατρικά έργα.

Διάγραμμα ροής χρόνου (timeline)

Εξ ορισμού κάθε φορά που ανοίγετε ένα Flash αρχείο το διάγραμμα ροής χρόνου εμφανίζεται
στο πάνω μέρος της σκηνής. Τα ποιο σημαντικά στοιχεία από τα οποία αποτελείτε είναι δύο
και είναι τα εξής:

Τα Επίπεδα (Layers)

Τα επίπεδα εμφανίζονται με τη μορφή γραμμών στην αριστερή πλευρά της timeline και αποτελούν ένα πολύ σημαντικό κομμάτι του Flash επειδή με τη βοήθειά τους μπορούμε να διαχωρίσουμε και να οργανώσουμε καλύτερα τα αντικείμενα που βρίσκονται μέσα στην ίδια την σκηνή. Μια σκηνή μπορεί να περιέχει πολλά επίπεδα και σε κάθε επίπεδο θα πρέπει να δίνουμε ένα κατάλληλο όνομα που να φανερώνει τα περιεχόμενά του ή τον ρόλο που θα αναλάβει να παίξει πάνω στη σκηνή. Το Flash δίνει αυτόματα στα επίπεδα τα ονόματα Layer 1, Layer 2 κοκ, τα οποία φυσικά μπορούμε και οφείλουμε να αλλάξουμε στην πορεία.

Δημιουργία νέου επιπέδου:
1. Κάνουμε κλικ με το ποντίκι στο εικονίδιο νέου επιπέδου που είναι τοποθετημένο στην κάτω αριστερή γωνία της περιοχής επιπέδων.

Διαγραφή επιπέδου
1. Αρχικά επιλέξτε το επίπεδο που θέλετε να διαγράψετε από την ταινία κάνοντας κλικ πάνω σε αυτό.
2. Κάντε κλικ με το ποντίκι στο εικονίδιο διαγραφής επιπέδων, το οποίο περιέχει ένα
εικονίδιο κάδου απορριμμάτων.

Μετονομασία επιπέδου
1. Αρχικά επιλέξτε το επίπεδο που θέλετε να μετονομάσετε κάνοντας κλικ πάνω σε αυτό.
2. Κάντε διπλό κλικ πάνω σε αυτό και πληκτρολογήστε το όνομα που επιθυμείτε.
3. Πατήστε Enter για να γίνει η αλλαγή του ονόματος.
Η σειρά με την οποία παρουσιάζονται τα επίπεδα στην περιοχή των επιπέδων καθορίζει και τη σειρά διαστρωμάτωσης των αντικειμένων που περιέχουν. Το κατώτερο επίπεδο της λίστας βρίσκεται στο τέλος του σωρού των επιπέδων και τα επόμενα φαίνονται από πάνω του.

Μετακίνηση επιπέδου
1. Κάντε κλικ και επιλέξτε το επίπεδο που θέλετε να μετακινήσετε κάνοντας κλικ πάνω σε αυτό.
2. Σύρετε το επίπεδο στην θέση που θέλετε.

Καρέ (Frames)

Στις ταινίες του Flash ο χώρος οργανώνεται σε επίπεδα (layers) και ο χρόνος οργανώνεται στις μονάδες του διαγράμματος ροής χρόνου (timeline). Στις ταινίες που δημιουργούμε με το Flash υπάρχει ένα διάγραμμα ροής χρόνου για κάθε επίπεδο. Το χρονικό διάστημα που καλύπτει ένα διάγραμμα ροής χρόνου διαιρείται σε πολλά καρέ (frames), καθένα από τα οποία μπορούμε να το συσχετίσουμε με μια ενέργεια ή ένα εφέ. Μια ταινία του Flash αποτελείται από μια αλληλουχία από καρέ (frames), δηλ. στατικές εικόνες, οι οποίες εμφανίζονται με μια τέτοια ταχύτητα έτσι ώστε το ανθρώπινο μάτι να έχει την αίσθηση της συνεχούς κίνησης.

Υπάρχουν και τα καρέ-κλειδιά (keyframes), τα οποία είναι ειδικά καρέ όπου μπορεί να καθορισθεί ένα συμβάν (event). Ένα συμβάν ορίζεται συνήθως σαν μια αλλαγή στην κατάσταση ενός συμβόλου και η αλλαγή αυτή έχει σαν αποτέλεσμα κάποια κίνηση (animation). Ένα καρέ-κλειδί χαρακτηρίζεται από ένα μικρό μαύρο κύκλο. Αρχικά κάθε φορά που τρέχουμε το Flash εμφανίζεται ένα Layer το Layer 1 με την αντίστοιχη Timeline του που περιέχει αρχικά (το τέρμα αριστερά) ένα κενό καρέ-κλειδί (blank keyframe) φαίνεται στην εικόνα 3.2 με άσπρο κύκλο στο εσωτερικό του.

Αν και παρακάτω θα τα δούμε όλα αυτά μέσα από δραστηριότητες είναι σημαντικό να γίνει κατανοητή η έννοια του καρέ κλειδί.

Εισαγωγή keyframe:
1. Επιλέγουμε το καρέ που επιθυμούμε κάνοντας αριστερό κλικ με το ποντίκι πάνω σε αυτό.
2. Κάνουμε δεξί κλικ με το ποντίκι πάνω στο επιλεγμένο keyframe και από το πτυσσόμενο μενού επιλέγουμε Insert keyframe.

Πάνελ ιδιοτήτων (Properties Panel)

Στο κάτω μέρος του βασικού παραθύρου (εικόνα 3.1) βρίσκεται το πάνελ ιδιοτήτων το οποίο εμφανίζει τις τρέχον ιδιότητες της ταινίας. Εάν δεν εμφανίζονται κάντε κλικ σε οποιοδήποτε σημείο πάνω στη ταινία. Το πάνελ ιδιοτήτων εμφανίζει κάθε φορά τις ιδιότητες του περιεχομένου το οποίο έχει επιλέγει. Επιλέγοντας για παράδειγμα ένα Frame το παράθυρο ιδιοτήτων θα αλλάξει και θα προβάλει τις ιδιότητες του Frame.

Αυτό που πρέπει να κάνετε αρχικά προτού πάτε να φτιάξετε μια ταινία είναι να ορίζετε κάποιες βασικές παραμέτρους για αυτήν. Οι πιο σημαντικοί παράμετροι είναι αυτοί που βλέπετε τώρα στο παράθυρο ιδιοτήτων και είναι οι εξής:
• movies size (μέγεθος ταινίας)
• background colour (χρώμα φόντου)
• frame rate (ρυθμός καρέ), αυτή η παράμετρος είναι από τις πιο σημαντικές. Ρυθμίζει το ρυθμό κατά τον οποίο θα προβάλλονται τα καρέ της ταινίας. Η εξ ορισμού τιμή είναι 12 Frames ανά δευτερόλεπτο, κάτι που σημαίνει πως εάν έχετε φτιάξει μια ταινία που έχει 720 frames θα έχει διάρκεια 1 λεπτό. Αν και η τιμή του εξαρτάται κυρίως από την ταινία που θέλετε να φτιάξετε (π.χ εάν θέλετε να φτιάξετε μια ταινία με κίνηση αεροπλάνου θα δώσετε μεγάλη τιμή, εάν θέλετε να φτιάξετε ένα διαφημιστικό trailer θα δώσετε πιο χαμηλό ρυθμό εναλλαγής) προσέξτε μόνο πως η απόδοση της ταινίας για μεγάλο frame rate ρίχνει την ποιότητα της ταινίας και εξαρτάται πολύ από τις δυνατότητες του υπολογιστή (ταχύτητα επεξεργαστή, κάρτα γραφικών).

Εργαλειοθήκη σχεδίασης

Τέλος, στα αριστερά του παραθύρου (εικόνα 3.1) είναι τοποθετημένη η εργαλειοθήκη σχεδίασης γραφικών του Flash. Οποιοδήποτε περιεχόμενο μιας ταινία είτε αυτά τα οποία σχεδιάζουμε εμείς μέσα από την εργαλειοθήκη σχεδίασης είτε και αυτά τα οποία εισάγουμε από εξωτερικές πηγές συσχετίζεται πάνω σε ένα συγκεκριμένο Frame ενός συγκεκριμένου Layer. Θα δούμε παρακάτω μέσω παραδειγμάτων πως μπορούμε να φτιάνουμε απλά γραφικά.

Σύνοψη-Συμπέρασμα

Σε αυτήν την ενότητα είδαμε ένα μικρό τμήμα των δυνατοτήτων αλλά και των βασικών στοιχείων που απαρτίζουν ένα τόσο μεγάλο σε όγκο αλλά ταυτόχρονα και σε δυνατότητες πρόγραμμα όπως το Flash. Προτού προχωρήσουμε στις επόμενες ενότητες που μέσω δραστηριοτήτων θα δούμε στην πράξη αρκετά από τα θέματα που παρουσιάστηκαν στην παρούσα ενότητα είναι καλό να συνοψίσουμε λέγοντας τα εξής: Ένα έργο στην Flash είναι στην ουσία ένα σύνολο από σκηνές (scenes) όπου κάθε σκηνή αποτελείται από ένα σύνολο αντικειμένων, τα οποία εμφανίζονται πάνω στην σκηνή διαχωριζόμενα σε επίπεδα (Layer). Η κάθε ταινία έχει ένα χρονοδιάγραμμα χρόνου το οποίο αποτελείτε από ένα σύνολο από καρέ (frames). Κάθε αντικείμενο της ταινίας εμφανίζεται στο πέρας του χρόνου ανάλογα με το πώς το έχουμε ορίσει στην timeline του αντίστοιχου Layer στο οποίο ανήκει.